Hoe gebruik je je gsm met respect?

Telefoneren vind je misschien heel leuk... Oké dat mag, maar er zijn heel wat manieren waarop je dat kunt doen. Je kunt er bijvoorbeeld heel wat mensen in je omgeving mee storen. Hier zijn enkele trucjes als je wilt doorgaan voor de onbeleefdste gsm-gebruiker ooit.

  1. Telefoneer vooral tijdens etenstijd: koude frieten met mayonaise, dat vinden je vrienden heerlijk!

  2. Telefoneer bij voorkeur 's morgens vroeg of 's avonds laat. Met een beetje geluk zal degene die je opbelt denken dat het om een heel dringende oproep gaat. Misschien slaag je er zelfs in om hem of haar wakker te bellen.

  3. Zeg niet meteen wie je bent: raadseltjes zijn leuk en zo verlies je lekker veel tijd en geld!

  4. Houd het vooral niet kort: je zou de indruk kunnen wekken dat je weet wat je te zeggen hebt.

  5. Vergeet niet je hele leven te vertellen. Het is zeker even boeiend als dat van Madonna.

  6. Als je merkt dat de persoon aan de andere kant van de lijn bezig is met iets anders, vraag dan zeker niet "Wil je dat ik straks terugbel?"

  7. Herhaal verschillende keren hetzelfde.

  8. Denk vooral niet na over wat je gaat zeggen voor je naar de gsm grijpt.

  9. Als je hebt gezegd dat je om 10 uur zult bellen, bel dan om 11 uur. Dat is goed, zo houd je iedereen aan het lijntje.

  10. Als iemand je een sms stuurt, antwoord dan zeker niet met een sms. Waarom gemakkelijk doen als het ook moeilijk kan?

  11. Als iemand je belt en je bent met iets anders bezig, moet je zeker de telefoon opnemen. Vooral als je beide handen vol hebt!

  12. Als je in een publieke ruimte bent, zet dan zeker je gsm niet af, zorg ervoor dat hij zo luid mogelijk belt, laat hem zo vaak mogelijk bellen voor je opneemt, laat een gesprek zo lang mogelijk duren en vooral: spreek zo luid als je kunt!

De meeste van deze essentiële antiregels stammen uit de periode van voor de mobiele telefoon. Bellen was toen meer een privé aangelegenheid, iets wat je alleen thuis of in een telefooncel deed. Tegenwoordig biedt de gsm duizenden mogelijkheden, op straat, op café, aan tafel, in de bioscoop of op school om de essentiële regels van beleefdheid aan je laars te lappen.

De Wereld Gsm Dag

Sinds 1999 is 6 februari de werelddag van "minder blabla in publieke ruimten". Het gaat om een campagne die gsm-gebruikers wat goede gebruiken wil bijbrengen, onder het motto "liever sms-en dan bellen". Tegenwoordig wordt er in veel publieke ruimten veel te veel gebeld en krijgen mensen ongewild allerlei monologen te horen, in de trein, in de bus, op school, overal... Vandaar het idee om elk jaar even stil te staan bij het respect dat we moeten hebben voor anderen bij het gebruik van je gsm. Net zoals bij roken zullen we anders op een dag openbare ruimten moeten voorzien waar bellen niet meer mag. In sommige gebouwen is dit al het geval.

Gsm veroorzaakt spanning

Uit diverse studies is gebleken dat geluidshinder door gsm-gebruik een zekere spanning veroorzaakt. In 2005 was nog maar 8 % van de Belgen van mening dat de gsm alleen maar nadelen heeft. In 2006 was dat al 16 %. Bovendien meent 14 % dat een gsm storend is op openbare plaatsen.

Andere cijfers tonen aan dat jongeren onder de 25 niet de indruk hebben dat ze met hun gsm iemand storen. Veertigplussers daarentegen beschouwen gsm-gebruik op openbare plaatsen als een "gebrek aan burgerzin". Daartussen zitten de 25- tot 39-jarigen, die balanceren tussen verdraagzaamheid en ergernis. De mensen in deze leeftijdsgroep passen hun gedrag aan zodra zij merken dat ze storen.

In Frankrijk publiceerde de openbare vervoersmaatschappij de resultaten van een uitgebreide enquête onder haar klanten over "onbeleefd gedrag". Gsm-gesprekken komen in het lijstje voor, maar niet vaker dan de MP3-speler op het hoogste volume of een luide conversatie of alleen maar het rinkelen van een telefoon. Als je dus je gsm goed wilt gebruiken en niet voor onbeschoft wil doorgaan, praat dan niet te luid. Denk er ook eens wat vaker aan om je gsm alleen te laten trillen, dat scheelt weer een hinderlijk geluidje.

Hoe ver is Japan?

In Japan is het in alle (openbaar) vervoersmiddelen verboden om te bellen. De passagiers moeten hun gesprekken voeren in de ruimte tussen twee wagons. Sommige treinen zijn zelfs uitgerust met een "silent car", waar er speciale aandacht is voor de rust van de reizigers en waar alleen wordt gefluisterd.

De gsm aan het stuur!

Telefoneren en een auto besturen gaan niet samen. Je loopt niet alleen het risico dat de politie je tegenhoudt en je een bekeuring geeft, maar bellen achter het stuur is ook een belangrijke oorzaak van ongevallen die eigenlijk te vermijden zijn.

Sinds 1 juli 2000 is het verboden om achter het stuur te telefoneren zonder een systeem voor handenvrij bellen. Je mag dus niet bellen met de telefoon in de hand terwijl je rijdt. De chauffeur mag wel bellen wanneer het voertuig stilstaat of geparkeerd staat. Let op! Het verkeersreglement is hier heel duidelijk: een stilstaand voertuig is "een voertuig dat stilstaat gedurende de tijd die nodig is voor het in- of uitstappen van personen of voor het laden of lossen van zaken". Met andere woorden, een voertuig dat voor een rood licht staat, is geen stilstaand voertuig. Verder mag je natuurlijk wel bellen vanuit een voertuig dat correct geparkeerd is.

Gepeperd, die gsm

Wat kan een bekeuring je kosten? In de meeste gevallen moet je 50 à 60 euro betalen. Als je deze minnelijke schikking niet betaalt, gaat het richting rechtbank: daar variëren de boetes tussen 55 en 1.375 euro.

Tips!

Door te bellen achter het stuur wordt de kans op ongevallen vier keer groter. Tijdens de eerste seconden van het gesprek zelfs zes keer groter. Zelfs met oortjes of met een set voor handenvrij bellen blijft telefoneren achter het stuur gevaarlijk: het gesprek neemt een deel van je aandacht in beslag. Ook met de handenvrije set loop je nog een kwart meer kans op een ongeval. Zet je gsm dus het best af als je aan het rijden bent. Of geef je toestel door aan iemand die met je meerijdt en die de oproepen kan beantwoorden. Dan heb je als chauffeur de tijd om te stoppen als dat nodig is. Beantwoord je toch een oproep terwijl je rijdt, zeg de beller dan dat je aan het rijden bent, dan weet hij of zij dat je niet in de beste omstandigheden kunt antwoorden en dat het beter is om het gesprek kort te houden. Neem ook de goede gewoonte aan om alleen te bellen op plaatsen waar dat mag (dus niet op de pechstrook) en maak gebruik van de voicemail.

Waarom is bellen terwijl je rijdt gevaarlijk?

1. Je verliest de weg uit het oog. Dat gebeurt wanneer je de telefoon neemt om een oproep te beantwoorden of, nog onverantwoorder, om een nummer in te toetsen of op te zoeken in het register. In het eerste geval ben je 5 seconden verstrooid. Een voorgeprogrammeerd nummer zoeken en bellen kost je 12 seconden. Vind je dat niet veel? Bij een snelheid van 100 km/h leg je in die korte tijd respectievelijk 140 m en 330 m af.

2. Je verliest je concentratie. Zelfs met een kit om handenvrij te bellen, verschuift je aandacht van het rijden naar het gesprek. Dit concentratieverlies heeft gelijkaardige gevolgen als alcoholmisbruik: je hebt meer tijd nodig om te reageren, je gezichtsveld verkleint, vooral zijwaarts, en instinctief ga je trager rijden (ongeveer 12% trager), wat gevaarlijk kan zijn bij druk verkeer. Bovendien heb je minder aandacht voor de buitenwereld en voor verkeersborden. Meer dan drie op vier bestuurders vergeten te stoppen aan een zebrapad en twee op drie kunnen zich niet meer herinneren welke borden ze zijn voorbijgereden. Ten slotte heeft een bellende chauffeur ook de neiging om van de rijweg af te wijken.

Spam per sms

Er worden steeds meer sms-jes met reclame verzonden. Meestal gebeurt dat zonder je toestemming. Die ongewenste reclame noemen we spam. Junkmail of spam is “elektronische communicatie waar de bestemmeling niet om heeft verzocht, met publicitaire of oneerlijk bedoelingen”. Het verhaal over de oorsprong van de term "spam" is nogal grappig. Het woord is afkomstig uit een sketch van Monty Python, waarin spam (een hammerk in blik) de gesprekken in een klein restaurant gaat beheersen, nadat de reclame voor het product regelmatig de radiostations heeft overspoeld. Ook in de mobiele telefonie woedt tegenwoordig de discussie over de keuze tussen "opt-in" (waarbij het verzenden van ongevraagde commerciële elektronische post verboden is, behalve wanneer de bestemmeling daarmee heeft ingestemd) en "opt-out" (waarbij het verzenden is toegestaan behalve wanneer de bestemmeling zich ertegen heeft verzet).

Tot nu toe heeft de wetgever de voorrang gegeven aan opt-out. Een Europese richtlijn bekrachtigt nu opt-in voor alle elektronische post met publicitaire doeleinden. Zij definieert elektronische post als "elke boodschap in de vorm van tekst, stemgeluid, klank of beeld verzonden door een netwerk dat openstaat voor het publiek en die kan worden opgeslagen in een netwerk of in de eindapparatuur van de bestemmeling tot deze haar binnenhaalt". Sms-berichten vallen dus heel duidelijk ook onder deze definitie.

Contracten afgesloten per gsm

Per sms kun je ook een contract afsluiten. De verkoper is onderworpen aan strenge regels op het vlak van informatie. Maar de informatie die de verkoper moet bekendmaken, veroorzaakt enorme praktische problemen: gsm's zijn namelijk niet geschikt om veel gegevens op het scherm weer te geven (algemene voorwaarden, informatie over de verkoper, bestelprocedure, enzovoort). Let dus goed op!

Spelletjes en wedstrijden per sms

Er komen steeds meer spelletjes, loterijen en wedstrijden per "duurbetaalde" sms. Dit is een erg winstgevende markt, zowel voor de organisatoren als voor de gsm-operatoren. De wet verbiedt de organisatie van kansspelen en loterijen. Maar behendigheidsspelen of spelletjes over algemene ontwikkeling zijn nog wel wettelijk toegestaan. Loterijen zijn trouwens ook wettelijk wanneer ze gratis zijn. Maar in het geval van "gratis" kansspelen zijn de rechtbanken van oordeel dat de kost van het telefoongesprek een "deelnameprijs" inhoudt die volstaat om het spel betalend en dus illegaal te maken.

Bij elke reclame voor spelletjes per SMS of MMS moet door de aanbieder aan de volgende punten zorgvuldig aandacht worden geschonken:

de kostprijs van elke SMS of MMS die nodig is om aan het spel te kunnen deelnemen,
de einddatum van het spel en de vermoedelijke duur van het spel of de spelen,
de kostprijs van elke transactie,
alle regels die op het spel of de spelen van toepassing zijn.

Zwendel en virussen

Iemand laat je een boodschap na met de vraag om terug te bellen. Let dan op, want oplichters hebben een systeem gevonden om zich uit te geven voor operator. Ze vragen je om een code in te tikken omdat ze zogezegd de werking van je mobiele telefoon moeten nagaan. Als je dat doet, kunnen ze je simkaart lezen, maken zij een nieuwe kaart en bellen ze naar hartenlust op jouw kosten!!! Zulke risico's worden veel groter met de gsm-toestellen van de nieuwe generatie, die echte zakcomputers zijn. Deze apparaten krijgen steeds meer aanvallen te verduren van virussen, die worden overgedragen via de e-mailfunctie of via Bluetooth (draadloze verbinding die communicatie met andere elektronische toestellen mogelijk maakt)!

Terugbellen naar dure betaalnummers

Wanneer je gsm stopt met bellen voor je de tijd hebt gehad om op te nemen, kun je beter op je hoede zijn. Hij rinkelt één of twee keer en dan wordt het weer stil. Je eerste reactie is dan waarschijnlijk om de functie “terugbellen” te gebruiken om te achterhalen wie je probeerde te bereiken. Die handeling kan je duur komen te staan: je krijgt een boodschap te horen die je vraagt om een vragenlijst te beantwoorden, maar jij betaalt wel en dan nog op een heel dure betaallijn!

Phishing SMS

Slachtoffers van phishing ontvangen een sms-je dat afkomstig lijkt te zijn van hun bank of van een handelaar bij wie ze al zaken hebben gekocht. Die vraagt hen, omdat er zogezegd een technisch probleem is of omdat er iets moet worden nagetrokken, om via een website hun bankgegevens, gebruikersnaam en paswoord door te geven. Maar het gaat om een valse site en de doorgegeven persoonlijke gegevens komen terecht in het bestand van een oplichter. Die kan ze dan gebruiken om de bankrekening leeg te halen of bestellingen te plaatsen via het internet.

Stalking

Vorig jaar hebben 5.672 Belgen een klacht ingediend bij de politie omwille van pesterijen via vaste of mobiele telefoon. Dat zijn bijna twintig klachten per dag! Twee keer meer dan in 2000. Negen keer op tien is de stalker een ex-partner of een kennis van het slachtoffer. In 70 % van de gevallen blijft het bij bedreigingen, maar één stalker op vijf gaat verder en kan het zelfs gemunt hebben op goederen van het slachtoffer. De auto of de woning zijn daarbij geliefde doelwitten.

Happy Slapping

Je vraagt je misschien af wat "gsm-geweld" precies inhoudt? Happy? Tja… De term is misleidend: je kunt een slachtoffer van agressie, slagen en vernederingen die worden gefilmd voor verspreiding op het internet, moeilijk als "happy" omschrijven.

Geweld via de gsm gaat niet alleen over het opnemen van gewelddadige beelden of verkrachtingen met de gsm en het verspreiden ervan. Het kan ook gaan om stiekeme blikken door een sleutelgat in toiletten of paskamers of, meer algemeen, het filmen van privé-situaties zonder instemming of toelating van de gefilmde persoon.

Er is ook sprake van gsm-geweld wanneer kinderen of tieners onder druk van anderen verplicht worden om filmpjes of foto’s te bekijken die nogal confronterend of zelfs kwetsend zijn. Zulke beelden of foto’s worden ook wel “beeldtrofeeën” genoemd.

Happy slapping kan ook bestaan uit lichamelijke agressie. Ten minste één daarvan heeft al geleid tot het overlijden van het slachtoffer. In april 2006 zorgde het filmen van geweldpleging op een lerares in Frankrijk voor grote opschudding toen de beelden de ronde deden onder de leerlingen. De geweldpleger werd aangehouden en het thema van happy slapping werd voorpaginanieuws.

Portretrecht

Vaak neem je foto's met je gsm en publiceer je die op bijvoorbeeld je weblog. Fantastisch! Maar… heb je daar wel het recht toe???

Wanneer je foto's openbaar maakt van personen, of die nu minderjarig of meerderjarig zijn, geldt het "portretrecht". Wat houdt dat recht precies in? En wat zijn de beperkingen?

Een persoon heeft altijd voorrang op zijn beeld en dat recht geldt nog twintig jaar na zijn overlijden. Vandaar dat de rechthebbenden (de erfgenamen) zich kunnen verzetten tegen het gebruik van het beeld van overleden personen.

Kopiëren en communiceren van portretfoto’s

Je neemt een foto van je kameraad of je leerkracht en je plaatst die op je weblog. Wel, volgens de wet moet je daarvoor eerst hun toestemming vragen. Een foto digitaliseren is immers een daad van reproductie. Als je de foto online plaatst, en het adres van de blog meedeelt, verricht je een handeling van publieke communicatie. In beide gevallen moet je daarvoor de toestemming hebben van de betreffende persoon.

Voor foto's van minderjarigen heb je niet alleen hun eigen toestemming nodig, maar ook die van hun ouders of voogd. Als het gaat om foto's van kleine kinderen, is alleen de toestemming van de ouders nodig.

De persoon op de foto kan zijn toestemming uitdrukkelijk of stilzwijgend verlenen. Ideaal gezien wordt er een overeenkomst opgesteld om elk misverstand te voorkomen. Het is trouwens ook nodig om aan te geven waarvoor de foto zal dienen: als illustratie bij een artikel of een blog,…

Beperking van het portretrecht

Het portretrecht is van toepassing zodra de persoon herkenbaar in beeld is. Het is belangrijk hier even bij stil te staan: zie je op een foto iemands rug, of staat de gefotografeerde ergens in de verte of midden in een mensenmassa, dan wordt hij niet als herkenbaar beschouwd. Zijn instemming is dan niet nodig. Dat betekent dat je een foto van een grote groep mensen zonder problemen kunt publiceren. Hetzelfde geldt voor een foto die zo is bijgewerkt dat je de mensen niet meer herkent. 

Bekende personen

Het is mogelijk dat je erin slaagt een foto te nemen van een ster. In dat geval stellen de rechtbanken zich meestal soepeler op. Ze gaan ervan uit dat publieke personen – politici, acteurs, sportlui, … - een stilzwijgende toestemming hebben verleend om hun foto te gebruiken. Maar de foto's mogen in geen geval kleinerend of lasterlijk zijn en zij moeten verband houden met de functie of het beroep van de gefotografeerde persoon. In geen geval mogen de gepubliceerde foto's een inbreuk vormen op hun privéleven, ook al gaat men ervan uit dat hun privéleven beperkter is dan dat van onbekende personen.

Monumenten

Het portretrecht heeft vooral betrekking op mensen. Maar stel je voor dat je op vakantie een foto neemt van een monument, van een prachtig huis, van een beeld op het dorpsplein. En je beslist die foto te publiceren in je blog…

Dan moet je wel weten dat werken op de openbare weg geen deel uitmaken van het openbaar domein (voor iedereen toegankelijk). Als het om een origineel kunstwerk gaat dat onder de bescherming van het auteursrecht valt, heb je normaal gezien de toestemming van de auteur of van de eigenaar nodig om de foto te publiceren.

Heb je niet de bedoeling een foto van het kunstwerk te publiceren, maar bijvoorbeeld wel van je ouders die voor dat kunstwerk staan, dan gaat men ervan uit dat het werk "toevallig" op de foto staat.

Denk er ook aan dat het auteursrecht 70 jaar behouden blijft na het overlijden van de auteur van het werk. Daarna valt het onder het openbaar domein en is er geen toestemming van de rechthebbenden meer nodig.

Wist je dat? Beelden die beschikbaar zijn op het internet en die je kunt vinden via Google of beeldenbanken, zijn niet vrij te gebruiken. Het is niet omdat een foto daar beschikbaar is, dat de geportretteerde persoon heeft ingestemd met de reproductie of publieke weergave ervan! Een toestemming blijft nodig. Door foto's of beelden te gebruiken die onder het auteursrecht vallen, maak je je schuldig aan een daad van vervalsing. Daarvoor kun je burgerlijk en strafrechtelijk worden vervolgd.