Duurzame Ontwikkeling. Nooit van gehoord?
Tegenwoordig worden er zoveel producten geproduceerd dat het moeilijk is om het verschil te maken tussen wat we werkelijk nodig hebben en wat we graag willen hebben. Gevolg: inwoners van rijke landen zoals België consumeren en verspillen enorm veel.
Meer consumeren betekent ook meer natuurlijke rijkdommen verbruiken, zoals lucht, water, oceanen, bossen, landbouwgrond, de biodiversiteit, aardolie,… De aarde heeft er miljoenen jaren over gedaan om deze rijkdommen op te bouwen, maar wij verbruiken ze nu sneller dan de aarde ze kan vernieuwen.
Geef een mens een vis en…
Laten we het voorbeeld nemen van een vijver met veel vissen. Je kent misschien wel het gezegde: “Geef een mens een vis en hij zal een dag te eten hebben. Leer hem vissen en hij zal elke dag te eten hebben.” We moeten daar eigenlijk iets aan toevoegen: leer hem op verstandige wijze te vissen, zonder de voorraden uit te putten, en ook zijn kinderen zullen alle dagen te eten hebben!
Rijke landen hebben vaak zulke grote vissersvloten met zulke grote netten, dat ze instaat zijn enorme hoeveelheden vis uit de oceanen te vissen. Zo kunnen ze voorzien in de behoefte van de consument in het Noorden. Maar wij zijn zo gulzig dat we er zelfs niet aan denken om voldoende vis over te laten zodat ze zich kan voortplanten om het verlies te compenseren. Dus vissen we ook de vijvers van onze buren leeg zonder rekening te houden met hun behoeften, laat staan de behoeften van de volgende generaties. Als we zo doorgaan, zijn morgen alle vijvers leeg en is vis op je bord een onbereikbare luxe. Er moet dus op duurzamere wijze vis worden gevangen om ook in de toekomst nog vis te kunnen eten.
Ondertussen leeft een groot deel van de mensheid nog altijd in armoede. Miljoenen vrouwen, mannen en kinderen hebben geen drinkbaar water, geen elektriciteit, niet voldoende te eten, geen onderwijs,…
Hoe kunnen we voldoen aan de behoeften van alle mensen die vandaag leven en tegelijk onze planeet in goede staat nalaten aan onze kinderen?
Het antwoord is duurzame ontwikkeling. Dat wil zeggen: bij al onze activiteiten een evenwicht zoeken tussen het milieu en sociale en economische belangen, en er zo voor zorgen dat zowel onze generatie als de generaties na ons niets tekort komen.
Duurzame ontwikkeling? HIER ÉN DAAR. VANDAAG EN MORGEN!
Duurzame ontwikkeling: de milieu kant
Er is maar één aarde... Maar zo gaan we er momenteel niet mee om. Onze huidige manier van consumeren put de natuurlijke rijkdommen van de aarde uit. Daarom zouden we er altijd voor moeten zorgen dat we zoveel mogelijk kiezen voor de technologieën die het minst vervuilen, het minste water gebruiken en zo weinig mogelijk energie verspillen. Er zit niets anders op willen we onze planeet leefbaar houden.
Ook moeten we bij onze economische activiteiten te allen tijde de milieuwetgeving naleven en er op toe zien dat ook onze handelspartners het milieu zo weinig mogelijk schaden en het voorzorgsprincipe hanteren.
En waarom zouden we niet proberen om milieuvriendelijker te werk te gaan? Milieu is niet altijd tegengesteld aan rendabiliteit. Door de technologieën die we gebruiken te verbeteren, kunnen we tegelijk minder vervuilen en ook besparen! Denk maar aan automotoren, die minder benzine verbruiken dan vroeger en dus ook minder vervuilen.
Bedrijven in het rood of in het groen?
Het is niet altijd gemakkelijk om te achterhalen of een bedrijf werkelijk aandacht heeft voor het leefmilieu…
Er bestaan wel systemen die bedrijven helpen om het milieu beter te beschermen:
Een bedrijf met bijvoorbeeld een ISO 14.001-certificaat, verbindt zich ertoe om zijn prestaties op het vlak van milieu te verbeteren (bijvoorbeeld door het energieverbruik te verminderen, door zijn personeel aan te zetten om het openbaar vervoer te gebruiken, enz.). Dit wordt regelmatig gecontroleerd door een onafhankelijke instantie.
Er bestaan ook nog andere systemen, zoals EMAS, die verder gaan en die het bedrijf verplichten om zijn doelstellingen en de bereikte resultaten mee te delen aan het publiek.
Wist je dat ook een school een milieulabel zoals ISO 14.001 of EMAS kan verwerven?
Wil je weten of je gsm is vervaardigd door een bedrijf dat zich inzet voor het milieu en dat rekening houdt met het voorzorgsprincipe? Raadpleeg dan de site van Greenpeace
Wat is het voorzorgsprincipe?
Wanneer een bedrijf een product produceert en verkoopt, is het verantwoordelijk voor de gevolgen daarvan voor het milieu en voor de volksgezondheid. Het moet dus zoveel mogelijk voorzorgen treffen om geen schade te veroorzaken. In geval van twijfel moet het bedrijf de betrokken activiteit opschorten en verder onderzoek (laten) verrichten naar de mogelijke gevaren van deze activiteit. Als de twijfel wordt bevestigd, moet het bedrijf die activiteit helemaal stopzetten.
Duurzame ontwikkeling: de sociale kant
Duurzame ontwikkeling betekent ook: ervoor zorgen dat de natuurlijke en economische rijkdommen eerlijker worden verdeeld over alle mensen op aarde, zowel vandaag als morgen.
Dit vereist solidariteit tussen mensen in het Noorden en het Zuiden, maar ook binnen elk land.
En bedrijven? Hebben zij ook een sociale verantwoordelijkheid?
Jazeker! Een bedrijf moet ervoor zorgen dat zijn werknemers een gegarandeerd minimumloon ontvangen; in goede en veilige omstandigheden kunnen werken; hun gezin een waardig bestaan kunnen bieden; hun kinderen naar school kunnen; dat wettelijk bepaalde arbeidsuren gelden; toegang tot gezondheidszorg; niet worden gediscrimineerd; enzovoort.
De IAO (Internationale Arbeidsorganisatie) is een instelling die wereldwijd toeziet op de toepassing van de arbeidsnormen. Zij werd opgericht met de bedoeling om te komen tot menselijker arbeidsomstandigheden en te strijden tegen onrecht en armoede.
Duurzame ontwikkeling: de economische kant
Ontwikkeling - duurzaam of niet - is alleen mogelijk als ook de 'spelregels' van de wereldeconomie worden nageleefd. Een economische activiteit kan alleen blijven voortbestaan als zij levensvatbaar, ofwel rendabel is. Dat wil zeggen: zij moet voldoende geld opleveren om ten minste de werknemers te betalen, de werkingskosten te dragen, enzovoort.
Om rendabel te zijn, doen sommige bedrijven gelijk wat: kinderen tewerkstellen, de veiligheid van de werknemers in gevaar brengen, het leefmilieu vervuilen, enzovoort. Denk maar aan bepaalde kledingmerken die hun kleding in Azië laten maken, omdat daar de milieu- en sociale regelgeving minder streng is dan bij ons.
Bedrijven zitten vaak gekneld tussen de afweging van enerzijds de noodzaak om geld te verdienen en anderzijds de noodzaak om mens en milieu te beschermen. Ze moeten een juist evenwicht vinden tussen deze drie aspecten om van duurzame ontwikkeling te kunnen spreken. Dat betekent in de praktijk dat het niet langer alleen maar draait om winstcijfers, maar dat ook rekening wordt gehouden met arbeidsomstandigheden van werknemers en de gevolgen van de productie voor het milieu.
Wat is Globalisering?
Globalisering is een wereldwijd verschijnsel wat wil zeggen dat maatschappijen, culturen en economieën vaker met elkaar in contact komen en daardoor dichter bij elkaar komen. Globalisering wordt mogelijk gemaakt door de ontwikkelingen op het gebied van telecommunicatie en vervoer sinds 1970, die de wereld als het ware kleiner hebben gemaakt en het contact (en zaken doen) tussen landen/maatschappijen heeft vergemakkelijkt.
Centraal kenmerk van globalisering is de wereldwijde arbeidsdeling. Dat wil zeggen, het verdelen van de productielijn over de wereld. Zo kiezen sommige bedrijven ervoor een gedeelte van de productie naar een ander land te verplaatsen. Meestal gebeurt dat om economische redenen, maar in sommige gevallen komt het ook wel goed uit dat in dat land minder strenge regels gelden rond arbeid en/of milieubescherming.
Een bedrijf dat in minstens twee landen aan de totstandkoming van een product werkt en dus meedoet aan globalisering, noemt men ook wel een “multinational”. Een voor de hand liggend voorbeeld is de productie van een gsm: de batterij komt uit Taiwan; de chips uit Maleisië en de gsm wordt vervolgens in Finland in elkaar gezet.
Meestal gebruikt men de term globalisering als het gaat om de economie. Maar tegelijkertijd heeft het ook een sociale kant door culturele uitwisseling en het delen van informatie (met name door het internet). En niet te vergeten de gevolgen voor het milieu dat het wereldwijd transport veroorzaakt...
Duurzame ontwikkeling, hoe moeten we ons dat voorstellen?
Het onderstaande schema stelt de drie pijlers van duurzame ontwikkeling voor, die nauw met elkaar verbonden zijn: milieu, sociale aspecten en economie.
Eerlijk: De geproduceerde rijkdommen (door de economie) moeten worden verdeeld onder alle inwoners op aarde (het sociale aspect)
Levensvatbaar: Het bedrijf moet rendabel zijn (economie)
Leefbaar: De natuur moet behouden blijven (milieu)